Stonehenge

Toeristische trekpleister

In het zuiden van Groot-Brittannië ten noorden van de plaats Salisbury in het Engelse graafschap Wiltshire staat pal naast de snelweg A-303 een historisch monument uit de Megalietcultuur. Toen ik deze plek in de jaren zeventig voor het eerst bezocht mocht de bezoeker nog tussen de gigantische stenen doorlopen. In latere jaren moest deze permissie onder druk van de wassende toeristenstroom en het daarbij behorende vandalisme worden ingetrokken. Als u in de huidige tijd Stonehenge bezoekt wordt u met wandelpaden op veilige afstand rond het monument geleid. Toch zult u, als u er bevattelijk voor bent, onder de indruk raken van de gigantische inspanning die de bouwers van Stonehenge leverden. De stenen van Stonehenge zijn ruim vier meter hoog en ongeveer 2,5 meter breed. De grootste steen is 8,7 meter hoog en weegt 45 ton.

Megalieten

Stonehenge is ongetwijfeld Europa's mooiste en imposantste representant van de Megalietcultuur. Deze cultuur ontstond ongeveer 5000 jaar voor Christus in Frankrijk, Spanje en Noord-Europa. De megalietenbouwers richtten op verschillende plaatsen grote gedenktekens op. Stonehenge is hiervan de meest bekende.
Stonehenge bestaat uit dertig blokken in de buitenste ring en 49 kleinere blokken in een binnenring. Dekstenen werden met pen-gatverbindingen op de staanders vastgezet. Het geheel wordt omgeven door een ringwal met een daarbuiten gelegen gracht en krans van 56 kuilen. Deze kuilen worden Aubrey-holes genoemd, naar de ontdekker John Aubrey (1626-1697).
Met uiterst beperkte middelen sleepten de bouwers van Stonehenge tweeduizend jaar voor Christus de zware stenen uit een veraf gelegen steengroeve van de Marlborough Downs bij Avebury naar de vlakte van Wiltshire. Volgens wetenschappers waren 600 mensen nodig om een steen naar de bouwlocatie te slepen. De omringende wallen en greppels bestonden al toen de stenen werden opgericht. De vroegste bouwfase van het monument, de ringwal, wordt door archeologen gedateerd omstreeks 3100 voor Christus. Historisch onderzoek toonde aan dat het monument in fasen werd gebouwd.

Observatorium

Stonehenge is aangelegd volgens een regelmatige, geometrische plattegrond. De exacte plaatsing van de elementen heeft te maken met de loop van de zon en de maan. De belangrijkste richting in de plattegrond is de as van het monument, die gericht is op de zonsopkomst op de langste dag van het jaar, ten tijde van de constructie. Hieruit hebben onderzoekers de conclusie getrokken, dat Stonehenge een astronomisch observatorium van de Megalietcultuur was en waarschijnlijk tevens een religieuze functie diende. Ondanks de opvallende overeenkomsten met de zon- en maanstanden werd de doelstelling van Stonehenge als observatorium dikwijls in twijfel getrokken. Later werden sporen van verschillende, kleinere uit hout geconstrueerde observatoria (Woodhenge) ontdekt in het Engelse Wiltshire en in Duitsland.

Duitse observatoria

Recente vondsten in Saksen-Anhalt in Duitsland, waar soortgelijke bouwsels van hout werden gevonden bij Pömmelte en Goseck lijken de observatoriumtheorie te ondersteunen. Mensen in de Steen- en Bronstijd in Europa hadden net als de bouwers van de piramiden in Egypte al veel begrip van de bewegingen van de hemellichamen. De vondsten bij Pömmelte en Goseck in Duitsland hebben dezelfde grondvorm als Stonehenge. Alleen bestond het Duitse observatorium uit houten palen, terwijl het Britse Stonehenge uit robuuste stenen werd opgetrokken.

Werelderfgoedlijst

Aan het begin van de negentiende eeuw kregen historici interesse in het merkwaardige bouwwerk van de Megalieten. In 1915 werd Stonehenge met twaalf hectaren omliggend land opgekocht door de Cecil Chubb. Drie jaar later schonk deze organisatie het monument aan de Britse staat. In 1986 werd Stonehenge inclusief de omgeving van het monument toegevoegd aan de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Het monument wordt beheerd door de organisatie English Heritage, terwijl de omliggende landerijen eigendom zijn van de National Trust.

Stonehenge bezoeken

U kunt Stonehenge gemakkelijk vinden als u ter hoogte van Salisbury de A-303 volgt in westelijke richting. Tegenover het monument is een grote parkeerplaats. Via een tunnel die onder de snelweg doorloopt bereikt u het Stonehenge-monument.

Lees verder: meer informatie

Groot-Brittannië
Filmpje Stonehenge

Met deze cd-rom kunt u vele uren genieten van de rijkdom van onze vaderlandse geschiedenis en in het bijzonder van de prachtige kastelen en huizen die Nederland rijk is.

Deze cd-rom is een aanrader voor de liefhebber van Nederlandse kastelen.
Nederlandse kastelen

Ruud van Capelleveen laat met Koning Eenoog zien dat geschiedenis niet saai is en zeker niet dor beschreven hoeft te worden. De foto’s zijn paginabreed en illustreren de artikelen op treffende wijze.
Deze cd-rom bevat veel informatie.
U zult uren genieten van Koning Eenoog.
Koning Eenoog